تقویم و سررسید

تقویم رومیزی با پایه ی سلفونی

  • نویسنده: نسیم نیری
  •     
  • :تاریخ

تقویم رومیزی با پایه ی سلفونی

سیر تاریخی و تحول تقویم ایرانی بسیار مفصل و پر رمز و راز است. بررسی تقویم های چاپ شده از اوایل قرن حاضر تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی نشان می دهد تا اوایل دهه ی پنجاه شیوه ی غالب ، درج تنها چند مناسبت مهم مثلا در حدود 25 مورد شامل مناسبت های دینی اصلی و یکی دو مناسبت سیاسی از جمله پیروزی نهضت مشروطه بود، اما در اواسط دهه پنجاه به ویژه از سال 1354 و با تبدیل تقویم هجری شمسی به شاهنشاهی این شیوه دچار تغییراتی شد. به نظر می رسد تغییرات مذکور ناشی از شرایط اجتماعی و سیاسی حاکم بر جامعه ی ایران در این زمان بوده است.در اوایل این دهه تعداد مناسبت های تقویم در مقایسه با سال ها و دهه های بعد، همچنان اندک بود و اغلب شامل مناسبت های مذهبی می شد. البته شایان ذکر است که در این زمان آثار نظارت بیشتر حکومت بر تقویم رسمی کشور هویداست. این نظارت به ویژه در دوران کوتاه گاه شماری شاهنشاهی، به یکباره رشدی چشمگیر یافت و در نهایت در اواخر این دهه و پس از پیروزی انقلاب اسلامی،کاهشی شدید داشت. در 4 اسفند سال 1354 هجری شمسی، مجلس شوای ملی و مجلس سنا در جلسه ای مشترک، مبدا تاریخ گذاری تقویم رااز هجرت پیامبر به آغاز سلطنت کوروش تغییر دادند. تمامی ارکان این گاه شماری به جز مبدا آن، با گاه شماری هجری شمسی برابر بود. اینگاه شماری تنها 17 ماه دوام آورد وفقط در تقویم سال 1356 هجری شمسی به طور کامل اعمال شد . به دنبال بالا گرفتن اعتراضات مردمی به رژیم پهلوی درروز  شهریور 1357 این روند منسوخ و گاه شماری هجری شمسی بار دیگر گاه شماری رسمی کشور اعلام شد. بررسی تقویم 253 شاهنشاهی افزایش ناگهانی مناسبت ها را از حدود 55 مناسبت به میزان تقریبی 120 مناسبت نشان می دهد. حضور بسیار پر رنگ مناسبت های مربوط به خاندان پهلوی که بسط و گسترش چشمگیری در تقویم شاهنشاهی داشتند، افزایش تعداد رویداد های بین المللی و جهانی و نیز نام بردن از برخی رویداد های باستانی و مرتبط با تاریخ پادشاهی ایران مانند هفته ی ایران باستان، روز سروش آریا مهر، آغاز جشن مهرگان و... از جمله عوامل مهم شرایط حاکم بر تقویم شاهنشاهی محسوب می شد. در کنار عوامل ذکر شده نام بردن از برخی نهاد های تاسیس شده و اتفاقات پر اهمیت دوران پهلوی مانند اصلاحات ارضی را نیز می توان مد نظر قرار داد. آیا تا به حال تقویم رومیزی با پایه ی سلفونی دیده اید؟ مباحث فوق این نکته را خاطر نشان می سازد که تمامی تحولات واقعه نگری و ظاهری تقویم دچار تحول شده است. دیگر از آن تقویم های شاهنشاهی خبری نیست، همان طور که از کالاسکه و شکستن حوض آب یخ خبری نیست! تقویم رومیزی با پایه ی سلفونی یکی از تقویم های رومیزی است که در مکان های پر رفت و آمد کاربرد بیشتری به کار می رود. پایه ی این تقویم ها را می توان به گونه ای ساخت که قابل تعویض باشند طوری که به ظاهر اصلی تقویم آسیبی وارد نشود.